Brak umiejętności społecznych u dziecka. Co robić?

Brak umiejętności społecznych u dziecka. Co robić?

Umiejętność życia wśród ludzi, umiejętności społeczne czy właśnie kompetencje – takimi nazwami określa się zbiór zachowań, dzięki którym życie z innymi i wśród innych ludzi jest łatwe i przyjemne, a także przynoszące wszystkim korzyści.

Ani rodzice, ani nauczyciele nie uwzględniają w swych planach edukacji w tym zakresie, większość z nas uważa, że tego wszystkiego można nauczyć się mimochodem. Niestety nie każde dziecko potrafi nauczyć się umiejętności społecznych tylko obserwując innych, a są też takie, które wydają się postępować dokładnie na odwrót…

Dzieci z trudnościami
Wychowanie dziecka o minimalnym wyczuciu na sytuacje społeczne jest niezwykle trudne. Ciężko w ogóle zorientować się, co się dzieje: dziecko często popada w konflikty z rówieśnikami, ale zdarza mu się też być nieuprzejmym w stosunku do dorosłych: przedszkolanek, nauczycieli, krewnych i czasami wydaje się, że świat sprzysiągł się przeciwko niemu.

Nie wiadomo, co jest przyczyną tego, choć można podejrzewać, że to zaburzanie integracji sensorycznej, przetrwałe odruchy pierwotne czy inne – na pozór niewielkie, a jednak tak ważkie – zaburzenia pracy układu nerwowego. Sprawiają one, że dziecko nie umie wczuć się w to, co odczuwają inni, jest mało elastyczne na zmiany, niesłychanie przejmuje się rzeczami, które większość potrafi zignorować. Każdy dzień to walka o nawiązanie kontaktu, zrozumienie i takie zachowanie, które będzie społecznie akceptowalne i często jest to walka przegrana. Łatwo wtedy obwiniać: siebie o nikłe umiejętności wychowawcze, nauczycieli o złe podejście i inne dzieci o zaczepki. Na dłuższą metę to jednak nikomu nie pomoże i lepiej zamiast tego zadbać o to, aby dziecko nabyło kompetencje społeczne w nieco inny sposób.

Rozpoznaj problem
Kiedy już zaakceptujesz fakt, że dziecko ma jakiś problem, spróbuj go lepiej poznać: czy jego reakcje są spowodowane nadwrażliwością (na przykład na dźwięki, dotyk, światło), czy są to kłopoty z komunikowaniem się z innymi, a może dziecko ma trudności z przetwarzaniem słuchowym? Wszystko to może być przyczyną trudnych zachowań dziecka i warto jej szukać, jednocześnie godząc się z tym, że potrzebna jest przede wszystkim cierpliwość i zrozumienie potrzeb dziecka. Może upłynąć naprawdę dużo czasu, zanim uda się wam znaleźć jakąś wskazówkę czy rozwiązanie, ale i tak warto szukać.

Pokazuj i ćwicz
Ponieważ takim dzieciakom trudno jest uczyć się z obserwacji, musicie więcej ćwiczyć. Trzeba zacząć od odczytywania mimiki i mowy ciała. Można do tego użyć specjalnych kart z emocjami, ale równie dobrze przysłużą się zdjęcia – z rodzinnego albumu, gazet czy internetu – pokazuj je dziecku, niech spróbuje nazywać, co te osoby wyrażają. Miłym przerywnikiem będzie robienie min do lustra (np. pokaż jak wygląda ktoś, kto jest przestraszony) lub do aparatu i utworzenie własnego albumu min i emocji.
Obserwuj dziecko w czasie zabaw z domownikami, ale też kolegami na placu zabaw i jeśli trzeba, to interweniuj i przekazuj dziecku jasne komunikaty „to, co robisz, jest przez innych nieakceptowalne, jeśli potrzebujesz XYZ, to zrób tak… ” i podawaj możliwe, a ogólnie przyjęte, rozwiązania.

Zachowaj cierpliwość
Rodzicielstwo bywa frustrujące, szczególnie, kiedy wydaje się, że dziecko już opanowało daną umiejętność, a już po chwili wraca do poprzednio stosowanych – nieskutecznych i nie do przyjęcia – strategii. Takie regresy są normalne, bo w sytuacji stresującej dziecko zawsze sięga najpierw po te rozwiązania, które są mu bliższe. Trzeba czasu, żeby mogło swobodnie używać tego, czego się uczy biernie.

Graj i układaj
Wspólne gry, łamigłówki, zagadki i układanki, to idealny sposób na ćwiczenie umiejętności społecznych poprzez zabawę:

  • wspólne rozwiązanie problemu: gry kooperacyjne, układanie puzzli – to zabawy, które wymagają rozwiązania jakiegoś problemu, trzeba też zadawać pytania, prosić o pomoc, wspólnie realizować jakieś założenia, a zatem uczyć się, jak to robić;
  • czekanie na swoją kolej może być dla dzieci naprawdę trudne, a w grze jest to konieczne,
  • słuchanie zagadki w skupieniu to świetna okazja do tego, aby skoncentrować się na tym, co ktoś mówi;

reklama

  • poczucie satysfakcji z wygranej i okazywanie radości w taki sposób, który nie zraża innych;
  • umiejętność przegrywania i radzenia sobie z frustracją;

Przede wszystkim jednak wspólne spędzanie czasu pozwala na budowanie pozytywnych relacji i pokazywanie modeli odpowiednich zachowań.

Joanna Górnisiewicz

Ocena: 5 z 5. Ocen: 2

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Radość na Twój widok, gdy odbierasz dziecko z przedszkola. Złość, gdy młodszy brat zabiera zabawki....   Więcej

Jak wspierać rozwój społeczny dziecka

Jak wspierać rozwój społeczny dziecka

Kiedy rodzi się dziecko zastanawiasz się co kupić, jak urządzić pokój, wreszcie jak karmić i pielęgnować...   Więcej

Flegmatyk czy sangwinik? Poznaj charakter dziecka

Flegmatyk czy sangwinik? Poznaj charakter dziecka

„Dlaczego moje dziecko jest takie ruchliwe, wszędzie go pełno...” A dziecko koleżanki jest takie spokojne...   Więcej

Dlaczego warto czytać dzieciom na głos

Dlaczego warto czytać dzieciom na głos

Czytanie dzieciom na głos odgrywa znaczącą rolę w ich rozwoju społecznym, intelektualnym i psychicznym,...   Więcej

11 kompetencji, które pomagają rozwijać gry planszowe dla dzieci

11 kompetencji, które pomagają rozwijać gry planszowe dla dzieci

Każdy rodzic chce wspierać swoje dziecko. Długie wieczory lub popołudnia sprzyjają temu, by dzięki nauce...   Więcej

Jak dzieci kłamią na kolejnych etapach rozwoju

Jak dzieci kłamią na kolejnych etapach rozwoju

Przyłapałaś dziecko na kłamstwie. Zastanawiasz się, dlaczego tak się stało. Czy dziecko zrobiło to z...   Więcej

reklama