Jak postrzegają świat dzieci z autyzmem

Jak postrzegają świat dzieci z autyzmem

Czy wiesz, kiedy ktoś kłamie? A kiedy Ty kłamiesz? Co może myśleć sprzedawczyni w sklepie, która podaje Ci zakupy z zaciętym wyrazem twarzy albo babcia ocierająca łzy na przedstawieniu wnuka? W rozszyfrowywaniu tych zagadek z pomocą przychodzi teoria umysłu - świadomość, że odrębne osoby mają swój wewnętrzny świat, zupełnie inny niż nasz. To ona odpowiada za wnioskowanie, co myślimy my oraz inni ludzie. Niestety nie każdy ma takie zdolności - dzieci ze spektrum autyzmu gubią się w skomplikowanym świecie. Czy wiesz, jak postrzegają świat?

Co to jest teoria umysłu?

Świat ludzi to świat społecznych interakcji, wyciągania wniosków ze skomplikowanych sytuacji społecznych, które najczęściej wykonujemy intuicyjnie i nieświadomie, właśnie dzięki prawidłowo rozwiniętej teorii umysłu. Mając umiejętność mentalizacji, czyli przypisywania stanów mentalnych innym osobom, możemy stwierdzić np., że „Kasia wie, że Basia wie, że Adam bardzo lubi grać w piłkę nożną, dlatego na prezent kupiła mu nowe korki”.

Zbadać, czy teoria umysłu rozwija się u dziecka prawidłowo, można dopiero około czwartego roku życia, ponieważ dopiero wtedy wykształcają się u przedszkolaków możliwości zrozumienia perspektywy innej osoby. Podstawami, na których wykształca się teoria umysłu jest rozumienie i umiejętność udawania.

Między 9. a 14. miesiącem życia kształtuje się u dzieci mechanizm uwspólniania uwagi czy podążania za wzrokiem lub gestem innej osoby i używanie gestów do zwrócenia uwagi na to co ciekawe. Kolejnym etapem jest rozpoznawania własnych pragnień i perspektywy wzrokowej innej osoby. Zabawy „na niby” około 2 r.ż. to wielkie osiągnięcie dziecka i wspaniały trening przed nowymi wyzwaniami, związanymi z życiem społecznym.

Kolejnym niezwykle ważnym krokiem jest przyjmowanie roli w zabawie przez dzieci. Nauka perspektywy innej osoby, zmierzenie się z odgrywaniem określonych zachowań, jest możliwa dzięki wykształceniu się teorii umysłu.

reklama

Jak postrzegają świat dzieci z autyzmem

Dzieci ze spektrum autyzmu gubią się w skomplikowanym świecie społecznych niuansów właśnie z powodu nieprawidłowo wykształconej teorii umysłu. Większości przypadków nie potrafią wyobrazić sobie, o czym inni ludzie myślą i przyjąć, że może być to całkowicie odmienne od tego, co myślą oni sami.

Na podstawie badań, S. Baron-Cohen, M. Lesly, U. Frith udowodnili, że u dzieci ze spektrum autyzmu występuje zaburzenie teorii umysłu, czyli trudności z określeniem stanów mentalnych innych osób.

Simon Baron-Cohen i John Swettenham opracowali listę trudności, jakich doświadczają dzieci ze spektrum autyzmu w wyniku deficytów w teorii umysłu:

  • trudności w przyjmowaniu perspektywy innej osoby, nieumiejętność i brak zrozumienia udawania,
  • dosłowne rozumienie komunikatów,
  • nierozróżnienie fikcji od rzeczywistości,
  • trudności z interpretacją stanu mentalnego człowieka na podstawie mimiki,
  • pomijanie kanału wzrokowego, jako ważnego źródła informacji na temat stanu drugiej osoby,
  • trudności z rozróżnieniem sytuacji, kiedy zachowanie było celowe, a kiedy przypadkowe,
  • brak rozumienia – kłamstwa, manipulacji, zawodu, oszustwa,
  • problemy z okazywaniem empatii, rozumieniem przekonań i motywacji innych,

W chwili obecnej nieustannie prowadzone są badania na temat teorii umysłu, rozwoju dzieci ze spektrum autyzmu oraz metod wspierania w lepszym funkcjonowaniu społecznym dzieci z deficytami. Badania diagnozujące rozwój teorii umysłu są ciągle udoskonalane, m.in. w 2013 roku Rubio‑Fernandez oraz Geurts skupili się na opracowaniu badania mającego na celu wykazanie, że już młodsze niż czteroletnie dzieci potrafią prawidłowo wnioskować o stanie mentalnym innych osób.

Trzeba pamiętać, że nie każda osoba doświadczająca trudności z powodu autyzm ma deficyty w teorii umysłu, wiele dzieci, dzięki wsparciu i regularnej terapii, nie ma większych kłopotów w odnalezieniu się w przedszkolu czy szkole lub może doświadczać minimalnych problemów w bardzo skomplikowanych sytuacjach społecznych.

Paulina Gaworska - psycholog

Bibliografia:
Reuter M. Rozwój teorii umysłu u dzieci – uwarunkowania neurobiologiczne i społeczno-kulturowe. (2011-2013), Neurokogniwistyka w patologii i zdrowiu. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, s. 67-75

Ocena: Jeszcze nie ma ocen...

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Radość na Twój widok, gdy odbierasz dziecko z przedszkola. Złość, gdy młodszy brat zabiera zabawki....   Więcej

Jak wspierać rozwój społeczny dziecka

Jak wspierać rozwój społeczny dziecka

Kiedy rodzi się dziecko zastanawiasz się co kupić, jak urządzić pokój, wreszcie jak karmić i pielęgnować...   Więcej

Flegmatyk czy sangwinik? Poznaj charakter dziecka

Flegmatyk czy sangwinik? Poznaj charakter dziecka

„Dlaczego moje dziecko jest takie ruchliwe, wszędzie go pełno...” A dziecko koleżanki jest takie spokojne...   Więcej

Jak dzieci kłamią na kolejnych etapach rozwoju

Jak dzieci kłamią na kolejnych etapach rozwoju

Przyłapałaś dziecko na kłamstwie. Zastanawiasz się, dlaczego tak się stało. Czy dziecko zrobiło to z...   Więcej

Jak uczą się dzieci?  - 5 ważnych wskazówek dla rodziców

Jak uczą się dzieci?  - 5 ważnych wskazówek dla rodziców

artykuł sponsorowany (*)

Nauka języków obcych nie musi być przykrym obowiązkiem, jeśli wiemy, jak przekazać wiedzę w atrakcyjny...   Więcej

Jak rozwijać umiejętności manualne dzieci w wieku przedszkolnym

Jak rozwijać umiejętności manualne dzieci w wieku przedszkolnym

Zapinanie guzików, samodzielne jedzenie, chodzenie czy tworzenie pięknych obrazków to wszystko efekt...   Więcej

reklama