Ostatnia modyfikacja: 25/09/2012 , artykuł powstał: 28/02/2011

Jak samoocena dziecka wpływa na jego sukcesy szkolne?

„Jaki jestem?” „Co potrafię, jakie są moje możliwości?” „Czy dam sobie radę z tym zadaniem?” – tego typu pytania zadajemy sobie niemal codziennie. Oceniamy siebie, swoje możliwości – intelektualne, społeczne, swój wygląd. Dokonujemy oceny siebie, czyli tzw. samooceny. Proces kształtowania samooceny trwa przez całe życie i ma na niego wpływ szereg czynników. I tak jak na samoocenę wpływa wiele aspektów, tak też ona sama jest nie bez znaczenia dla naszego funkcjonowania np. w domu, w pracy czy też w szkole.

Problem ten dotyczy zarówno dorosłych jak i dzieci, a w przypadku tych drugich jest jednym z powodów, dla których rodzice szukają pomocy u psychologów czy pedagogów. „Moje dziecko jest takie mądre, a w siebie nie wierzy”, „Wiem, że mój syn może dużo, ale czasami myślę, że się przecenia i jest za bardzo „hej do przodu”. Samoocena zaniżona, samoocena zawyżona czy też adekwatna – jaki jest ich związek z nauką w szkole?

Uczeń z samooceną adekwatną

·    wierzy w siebie i swoje możliwości
·    zna swoje możliwości i ograniczenia (mocne i słabe strony)
·    potrafi dostosować swoje aspiracje do swoich możliwości (nie upiera się, że wygra konkurs ortograficzny, jeśli nie opanował dobrze zasad poprawnej pisowni)
·    potrafi przyjmować krytyczne uwagi na swój temat, jak również komplementy
i pochwały
·    ma gotowość do rozwijania swoich zainteresowań i poszerzania zakresu wiedzy
·    w kontaktach z innymi dziećmi wykazuje się otwartością i zrozumieniem dla ich potrzeb, nie udaje kogoś kim nie jest
·    potrafi korygować swoje błędy i negatywne zachowania pod wpływem konstruktywnej krytyki
·    w sytuacjach stresowych (np. egzamin) ma skłonność do przyjmowania zadaniowych strategii radzenia sobie ze stresem – koncentruje się na problemie i szuka sposobów jego rozwiązania, „stawienia mu czoła”

reklama

Uczeń z samooceną zawyżoną

·    ma skłonność do podejmowania zadań, którym nie zawsze jest w stanie sprostać (przecenia swoje siły i możliwości, np. jest pewny, że w czasie jednego popołudnia opanuje materiał na sprawdzian semestralny z angielskiego, choć do tej pory nie uczył się regularnie)
·    za swoje niepowodzenia lub porażki obwinia czynniki zewnętrzne („nie zdałem tego egzaminu, bo zadania były dziwnie sformułowane”) albo inne osoby („pani od przyrody niesprawiedliwie mnie ocenia”), nie widzi w tym swojej winy
·    w kontaktach z rówieśnikami może dominować, ale może być również przez nich odrzucany „Nikt nie lubi Michała, bo on się przechwala, że z wszystkiego jest taki najlepszy, a wcale nie jest”
·    stawiając sobie za wysoką poprzeczkę niejednokrotnie doświadcza uczucia frustracji – gdy okazuje się, że nie było tak łatwo, jak przypuszczał
·    w jego przekonaniu sukces jest czymś, co mu się należy „ja zawsze wygrywam i jestem najlepszy”, stąd też często nie przykłada się do powierzonych mu zadań, np. nie uczy się do klasówki z matematyki, bo dotychczas miał z niej same piątki

Uczeń z samooceną zaniżoną

·    nie wierzy w siebie i swoje możliwości
·    ma trudności z rozpoznaniem i nazwaniem swoich mocnych stron i potrzeb
·    ma przekonanie o tym, że jego możliwości są niskie, często jest ono wzmacniane przez osoby z otoczenia („nie umiem nic z matmy, jestem beznadziejny i kiedy jestem przy tablicy wszyscy się ze mnie śmieją”)
·    brak wiary we własne możliwości, sprawia, że dziecko nie angażuje się w różne aktywności, jego twórczość i otwartość na zdobywanie wiedzy są zahamowane przez lęk i obawę przed niepowodzeniem
·    jest wyczulony na krytykę, ma skłonność do koncentrowania się na porażkach i negatywnych aspektach różnych doświadczeń
·    w kontaktach z rówieśnikami często czuje się wyizolowany („nikt mnie nie lubi”), a jednocześnie sam ma skłonność do izolowania się i wycofania
·    w sytuacjach stresowych dominują strategie unikowe – ich celem jest uniknięcie wykonania jakiejś czynności lub zadania – w tym celu dzieci mogą posuwać się np., do kłamstwa 
·    mogą pojawiać się objawy somatyczne stresu – bóle głowy, nudności, zaburzenia snu

Samoocena i funkcjonowanie w szkole wpływają na siebie wzajemnie. To, jak dziecko ocenia swoje siły, może decydować o tym, jakich zadań będzie się podejmować, jak będzie radziło sobie ze stresem i funkcjonowało w grupie. Z drugiej strony te wszystkie aspekty i wydarzenia z nimi związane, będą miały wpływ na samoocenę – to jak wypadnie w tych zadaniach, jak sprawdzi się w roli kolegi itd. Tym artykułem zapoczątkowujemy serię dotyczącą samooceny dziecka – etapów jej kształtowania, wpływu na funkcjonowanie
i wreszcie roli rodziców w jej budowaniu. Kolejne artykuły już wkrótce, zapraszamy do lektury.

Anita Janeczek-Romanowska, psycholog

reklama

Wychowanie ucznia - przeczytaj pozostałe nasze artykuły.

Rozwój dziecka w wieku szkolnym - kliknij tutaj.

Masz dziecko w przedszkolu ? - zajrzyj tutaj

 

Ocena: 4.35 z 5. Ocen: 10

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Domowy system motywowania, czyli jak zachęcić dziecko do wypełniania obowiązków domowych

Domowy system motywowania, czyli jak zachęcić dziecko do wypełniania obowiązków domowych

Pomysł na taki domowy system zachęcania do wykonywania tego, co codziennie musi zostać wykonane, pojawił...   Więcej

Co to jest czapka empatka? O empatii dziecięcej

Co to jest czapka empatka? O empatii dziecięcej

Empatia to umiejętność identyfikowania się z cudzymi uczuciami, wczucie się w sytuację innej osoby,...   Więcej

Jak nagradzać dzieci?

Jak nagradzać dzieci?

Nathaniel Branden w swojej książce The Psychology of Self Esteem napisał, że "nie ma bardziej...   Więcej

Ćwiczenia, które kształtują umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach

Ćwiczenia, które kształtują umiejętność radzenia sobie w trudnych sytuacjach

Kiedy miły staruszek częstuje cukierkiem nasze dziecko w parku, najczęściej nie protestujemy - w końcu...   Więcej

Problemy małe i duże – poradźmy sobie z nimi wspólnie

Problemy małe i duże – poradźmy sobie z nimi wspólnie

Obserwując malutkie dziecko możemy zobaczyć, w jaki sposób intuicyjnie rozwiązuje ono problemy. Już...   Więcej

Jak konstruktywnie rozwiązywać konflikty między rodzicami i dziećmi?

Jak konstruktywnie rozwiązywać konflikty między rodzicami i dziećmi?

Co roku miliony rodziców podejmują pracę, która można uznać za jedną z najcięższych, jakie można sobie...   Więcej

reklama

Niezbędniki w dziale szkoła