Celiakia

Celiakia

Celiakia, czyli nietolerancją glutenu, nie jest chorobą wieku dziecięcego, z której można wyrosnąć. To schorzenie, które towarzyszy całe życie, a jedyną metodą leczenia jest stosowanie ścisłej diety bezglutenowej. To najpoważniejsza nietolerancja pokarmowa, jaka może dotknąć człowieka.

Celiakia

Celiakia (choroba trzewna) to immunologiczna, która ma podłoże genetyczne. To nietolerancją glutenu – białka obecnego w nasionach zbóż, takich jak pszenica, żyto, jęczmień, owies.

Gluten, działając toksycznie, prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego - wypustek błony śluzowej, które zwiększają jego powierzchnię i są odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. W efekcie wchłanianie pokarmu jest upośledzone, co prowadzi do wystąpienia objawów klinicznych.

Objawy celiakii

Celiakia może ujawnić się w każdym wieku – zarówno u maluchów, po wprowadzeniu pierwszych pokarmów glutenowych, jak i u dorosłych, wskutek silnego  stresu czy poważnej infekcji. Dwa razy częściej zapadają na nią kobiety.

Choroba zaczyna się stopniowo lub nagle, a u każdego chorego może przebiegać różne (może przebiegać bezobjawowo). U dzieci najczęściej dominują objawy ze strony układu  pokarmowego.

Ze względu na rodzaj i nasilenie objawów powszechnie wyróżnia się trzy typy celiakii:

Pełnoobjawowa (jawna, klasyczna) –  najłatwiejsza do zdiagnozowania. Najczęściej występuje u dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych. Charakteryzują ją bóle i wzdęcia brzucha, biegunki (tłuszczowe lub wodniste), utrata masy ciała, zaburzenia rozwoju u dzieci (niski wzrost), depresja, uporczywa anemia.

Skąpoobjawowa (ubogoobjawowa lub nawet bezobjawowa) – to najczęstsza postać. Zmiany chorobowe występują tylko w błonie śluzowej jelita cienkiego. Najczęstsze objawy to niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza, podwyższony poziom cholesterolu, afty i wrzodziejące zapalenia jamy ustne, niedorozwój szkliwa zębowego, permanentne zmęczenie, zaburzenia neurologiczne, uporczywe bóle głowy, depresja, wczesna osteoporoza, bóle kostne i stawowe, problemy ze skórą, problemy z płodnością, współistniejące choroby autoimmunologiczne.

Ukryta (latentna, utajona) – we krwi osób z prawidłowym obrazem jelita stwierdza się obecność charakterystycznych przeciwciał. Można spodziewać się - z czasem - pełnego rozwoju choroby.

reklama

Celiakia to nie alergia

Celiakia często jest mylona z alergią, tymczasem to dwie odrębne jednostki chorobowe. Gluten jest jednym z najczęstszych alergenów (zaraz po białku mleka). Objawami uczulenia na białko – na przykład pszenicy - są klasyczne i wspólne dla wszelkich alergii. Są to dolegliwości ze strony układu pokarmowego, oddechowego, a także zmiany skórne. Epizod alergiczny może zakończyć się wstrząsem anafilaktycznym.

Diagnostyka

Na celiakię cierpi co najmniej 1% populacji, a liczba ta wzrasta. Powodem jest nie tylko coraz większe spożycie glutenu, ale i większa wykrywalność choroby.

W przypadku podejrzenia celiakii należy porozmawiać z lekarzem pierwszego kontaktu, przedstawić mu wszelkie niepokojące objawy. Ten powinien skierować chorego do gastroenterologa (dziecko do gastroenterologa dziecięcego). Nie należy w tym momencie przechodzić na dietę bezglutenową, gdyż może to uniemożliwić prawidłową diagnozę. Specjalista zleci stosowne badania:

  • Badania z krwi. Zwykle oznacza się stężenie dwóch z trzech dostępnych przeciwciał: przeciwko endomysium mięśni gładkich (EmA), przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG), przeciwko deamidowanej gliadynie (potocznie: „nowej gliadynie” DGP lub GAF). Przeciwciała są specyficzne dla celiakii i ich obecność we krwi prawie jednoznacznie potwierdza chorobę
  • Biopsja jelita cienkiego. Ponieważ brak przeciwciał we krwi nie wyklucza celiakii (część chorych nie wytwarza w ogóle przeciwciał), do pełnego rozpoznania konieczne jest wykonanie biopsji jelita cienkiego.
  • Szybkie testy przesiewowe - polegają na oznaczaniu przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA we krwi pobranej z palca. Test ten można wykonać nawet samodzielnie, wymaga on jednak potwierdzenia laboratoryjnego.
  • Badanie genetyczne - obecność antygenów zgodności tkankowej HLA-DQ2 lub DQ8 ujawnia predyspozycję genetyczną. Nieobecność antygenów nie wyklucza rozpoznania choroby.

reklama

Powikłania

Powikłania nieleczonej celiakii mogą dotyczyć niemal każdego układu w organizmie chorego. Należą do nich w szczególności:

  • Układ krwiotwórczy: anemia z niedoborem żelaza,
  • Układ kostny: wczesna osteoporoza, reumatoidalne zapalenie stawów, niski wzrost,
  • Układ nerwowy: depresje, nerwice, schizofrenia, otępienie, demencja, autyzm,
  • Nerki i wątroba: pierwotna marskość wątroby, stłuszczenie wątroby, kłębuszkowe zapalenie nerek, przewlekłe zapalenie wątroby,
  • Choroby endokrynologiczne: cukrzyca typu I, zaburzenia płodności, skłonność do poronień, schorzenia tarczycy (Hashimoto) i trzustki, choroba Addisona,
  • Choroby płuc: astma.

Leczenie celiakii

Po pierwsze – przestrzegać ścisłej diety bezglutenowej, polegającej na wyeliminowaniu wszystkich produktów z pszenicy, żyta i jęczmienia, a także owsa. Za bezglutenowe uważa się produkty, w których zawartość glutenu wynosi <20 ppm (<20 mg/kg). Są one oznakowane symbolem przekreślonego kłosa.

Sprawa jest o tyle skomplikowana, że gluten jest także dodatkiem do wielu produktów: wędlin, jogurtów, lodów, słodyczy, sosów, leków. Dlatego należy uważnie czytać etykiety.

Produkty dozwolone
Produktami naturalnie bezglutenowymi są: kukurydza, ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa.

Produkty zabronione
Zabronione w diecie bezglutenowej są: pszenica (także orkisz), jęczmień, żyto i zwykły owies i wszystkie produkty z ich dodatkiem: pieczywo, makaron, kasze, ciasta, płatki śniadaniowe.

Wsparcie merytoryczne: www.celiakia.pl

Ocena: 4 z 5. Ocen: 1

Kliknij, żeby dodać swój głos

Czy ta strona może się przydać komuś z Twoich znajomych? Poleć ją:

Zobacz także

Depresja u dzieci

Depresja u dzieci

Na temat DEPRESJI pisze się i mówi bardzo często, ale są to zwykle rozważania i porady dotyczące...   Więcej

Płaskostopie

Płaskostopie

Buty są najtwardszą i najbardziej „pancerną” częścią naszego ubrania. Doskonale przy tym pełnią swoją...   Więcej

Pierwsze stałe zęby dziecka. Czy dbasz o nie właściwie?

Pierwsze stałe zęby dziecka. Czy dbasz o nie właściwie?

artykuł sponsorowany (*)

Pojawienie się pierwszych zębów stałych to ważne wydarzenie w życiu dziecka. To także moment, gdy dla...   Więcej

Lekko po zdrowie dziecka

Lekko po zdrowie dziecka

Jeśli spytasz rodzica, co jest dla niego najważniejsze, bez namysłu odpowie, że zdrowie dziecka....   Więcej

Sepsa - dlaczego jest niebezpieczna

Sepsa - dlaczego jest niebezpieczna

Sepsa jest jednym z głównych zagrożeń zdrowotnych XXI wieku i w jednakowym stopniu dotyczy dorosłych i...   Więcej

Jak prawidłowo dbać o zęby z aparatem ortodontycznym?

Jak prawidłowo dbać o zęby z aparatem ortodontycznym?

artykuł sponsorowany (*)

Coraz więcej osób jest świadomych, że równy zgryz to nie tylko kwestia estetyczna, ale przede wszystkim...   Więcej

reklama

Niezbędniki w dziale zdrowe dziecko

Przedszkolak

W zerówce