reklama
Celiakia

Celiakia

Celiakia, czyli nietolerancją glutenu, nie jest chorobą wieku dziecięcego, z której można wyrosnąć. To schorzenie, które towarzyszy całe życie, a jedyną metodą leczenia jest stosowanie ścisłej diety bezglutenowej. To najpoważniejsza nietolerancja pokarmowa, jaka może dotknąć człowieka.

Celiakia

Celiakia (choroba trzewna) to immunologiczna, która ma podłoże genetyczne. To nietolerancją glutenu – białka obecnego w nasionach zbóż, takich jak pszenica, żyto, jęczmień, owies.

Gluten, działając toksycznie, prowadzi do zaniku kosmków jelita cienkiego - wypustek błony śluzowej, które zwiększają jego powierzchnię i są odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych. W efekcie wchłanianie pokarmu jest upośledzone, co prowadzi do wystąpienia objawów klinicznych.

Objawy celiakii

Celiakia może ujawnić się w każdym wieku – zarówno u maluchów, po wprowadzeniu pierwszych pokarmów glutenowych, jak i u dorosłych, wskutek silnego  stresu czy poważnej infekcji. Dwa razy częściej zapadają na nią kobiety.

Choroba zaczyna się stopniowo lub nagle, a u każdego chorego może przebiegać różne (może przebiegać bezobjawowo). U dzieci najczęściej dominują objawy ze strony układu  pokarmowego.

Ze względu na rodzaj i nasilenie objawów powszechnie wyróżnia się trzy typy celiakii:

Pełnoobjawowa (jawna, klasyczna) –  najłatwiejsza do zdiagnozowania. Najczęściej występuje u dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych. Charakteryzują ją bóle i wzdęcia brzucha, biegunki (tłuszczowe lub wodniste), utrata masy ciała, zaburzenia rozwoju u dzieci (niski wzrost), depresja, uporczywa anemia.

Skąpoobjawowa (ubogoobjawowa lub nawet bezobjawowa) – to najczęstsza postać. Zmiany chorobowe występują tylko w błonie śluzowej jelita cienkiego. Najczęstsze objawy to niewyjaśniona niedokrwistość z niedoboru żelaza, podwyższony poziom cholesterolu, afty i wrzodziejące zapalenia jamy ustne, niedorozwój szkliwa zębowego, permanentne zmęczenie, zaburzenia neurologiczne, uporczywe bóle głowy, depresja, wczesna osteoporoza, bóle kostne i stawowe, problemy ze skórą, problemy z płodnością, współistniejące choroby autoimmunologiczne.

Ukryta (latentna, utajona) – we krwi osób z prawidłowym obrazem jelita stwierdza się obecność charakterystycznych przeciwciał. Można spodziewać się - z czasem - pełnego rozwoju choroby.

Celiakia to nie alergia

Celiakia często jest mylona z alergią, tymczasem to dwie odrębne jednostki chorobowe. Gluten jest jednym z najczęstszych alergenów (zaraz po białku mleka). Objawami uczulenia na białko – na przykład pszenicy - są klasyczne i wspólne dla wszelkich alergii. Są to dolegliwości ze strony układu pokarmowego, oddechowego, a także zmiany skórne. Epizod alergiczny może zakończyć się wstrząsem anafilaktycznym.

Diagnostyka

Na celiakię cierpi co najmniej 1% populacji, a liczba ta wzrasta. Powodem jest nie tylko coraz większe spożycie glutenu, ale i większa wykrywalność choroby.

W przypadku podejrzenia celiakii należy porozmawiać z lekarzem pierwszego kontaktu, przedstawić mu wszelkie niepokojące objawy. Ten powinien skierować chorego do gastroenterologa (dziecko do gastroenterologa dziecięcego). Nie należy w tym momencie przechodzić na dietę bezglutenową, gdyż może to uniemożliwić prawidłową diagnozę. Specjalista zleci stosowne badania:

  • Badania z krwi. Zwykle oznacza się stężenie dwóch z trzech dostępnych przeciwciał: przeciwko endomysium mięśni gładkich (EmA), przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG), przeciwko deamidowanej gliadynie (potocznie: „nowej gliadynie” DGP lub GAF). Przeciwciała są specyficzne dla celiakii i ich obecność we krwi prawie jednoznacznie potwierdza chorobę
  • Biopsja jelita cienkiego. Ponieważ brak przeciwciał we krwi nie wyklucza celiakii (część chorych nie wytwarza w ogóle przeciwciał), do pełnego rozpoznania konieczne jest wykonanie biopsji jelita cienkiego.
  • Szybkie testy przesiewowe - polegają na oznaczaniu przeciwciał przeciwko transglutaminazie tkankowej w klasie IgA we krwi pobranej z palca. Test ten można wykonać nawet samodzielnie, wymaga on jednak potwierdzenia laboratoryjnego.
  • Badanie genetyczne - obecność antygenów zgodności tkankowej HLA-DQ2 lub DQ8 ujawnia predyspozycję genetyczną. Nieobecność antygenów nie wyklucza rozpoznania choroby.

Powikłania

Powikłania nieleczonej celiakii mogą dotyczyć niemal każdego układu w organizmie chorego. Należą do nich w szczególności:

  • Układ krwiotwórczy: anemia z niedoborem żelaza,
  • Układ kostny: wczesna osteoporoza, reumatoidalne zapalenie stawów, niski wzrost,
  • Układ nerwowy: depresje, nerwice, schizofrenia, otępienie, demencja, autyzm,
  • Nerki i wątroba: pierwotna marskość wątroby, stłuszczenie wątroby, kłębuszkowe zapalenie nerek, przewlekłe zapalenie wątroby,
  • Choroby endokrynologiczne: cukrzyca typu I, zaburzenia płodności, skłonność do poronień, schorzenia tarczycy (Hashimoto) i trzustki, choroba Addisona,
  • Choroby płuc: astma.

Leczenie celiakii

Po pierwsze – przestrzegać ścisłej diety bezglutenowej, polegającej na wyeliminowaniu wszystkich produktów z pszenicy, żyta i jęczmienia, a także owsa. Za bezglutenowe uważa się produkty, w których zawartość glutenu wynosi <20 ppm (<20 mg/kg). Są one oznakowane symbolem przekreślonego kłosa.

Sprawa jest o tyle skomplikowana, że gluten jest także dodatkiem do wielu produktów: wędlin, jogurtów, lodów, słodyczy, sosów, leków. Dlatego należy uważnie czytać etykiety.

Produkty dozwolone
Produktami naturalnie bezglutenowymi są: kukurydza, ryż, ziemniaki, soja, proso, gryka, tapioka, amarantus, maniok, soczewica, fasola, sago, sorgo, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa.

Produkty zabronione
Zabronione w diecie bezglutenowej są: pszenica (także orkisz), jęczmień, żyto i zwykły owies i wszystkie produkty z ich dodatkiem: pieczywo, makaron, kasze, ciasta, płatki śniadaniowe.

Wsparcie merytoryczne: www.celiakia.pl

Uważasz, że ten tekst jest wart przeczytania? Poleć go znajomym:

Oceń:

Wysyłam Twój głos!
Ocena: 0,00 z 5. Głosów: 0
Kliknij w gwiazdki, żeby dodać swój głos.
reklama